Brzoza pożyteczna 'Long Trunk'

Betula utilis 'Long Trunk'
Brzoza pożyteczna Long Trunk
fot: Magdalena Michalak zobacz galerię

Brzoza pożyteczna 'Long Trunk', zwana również brzozą himalajską 'Long Trunk' to odmiana drzewa liściastego należącego do rodziny brzozowatych (Betulaceae). Odmiana 'Long Trunk; została wyhodowana w Wielkiej Brytanii około 2002 roku.

Brzoza pożyteczna 'Long Trunk' jest szybko rosnącym drzewem, dorastającym do 5m wysokości. Jej wzrost jest uzależniony od miejsca szczepienia odmiany szlachetnej na podkładce i sposobu prowadzenia. Pozostawiona sama sobie osiąga wysokość niewiele większą od wysokości szczepienia, można jednak spowodować jej wzrost wyżej, poprzez podwiązywanie jednego z pędów przy paliku i prowadzenie go coraz wyżej w formie przewodnika, wówczas korona zaczyna się wypiętrzać. 'Long Trunk' to odmiana o malowniczej, parasolowatej, szerokiej, często nieregularnej koronie, o gęsto ułożonych, mocno przewisających gałęziach i cienkich, wiotkich, przewisających pędach. Kora jest cienka, śnieznobiała i gładka.

Liście ułożone na pędach skrętolegle. Delikatnie owłosione, skórzaste, pojedyncze, ogonkowe, duże, o długości do10cm, jajowate lub sercowate, o szerokiej, klinowatej nasadzie, z ostrym, nieco wydłużonym wierzchołkiem, nierównomiernie piłkowane. Górna strona blaszki liściowej – ciemnozielona i błyszcząca, spodnia strona jaśniejsza, matowa. Jesienią pięknie przebarwiają się na złocistożółty kolor, a na zimę opadają. Pędy tego gatunku  sa brodawkowate i miękko owłosione, w zimie czerwonobrązowe.

Brzozy to rośliny jednopienne. Kwiaty brzozy są wiatropylne, rozdzielnopłciowe, zebrane w wydłużone, kotkowate kwiatostany. Kwiaty męskie – pręcikowe, w baziach, które wykształcają się już jesienią i zimują na krótkopędach. Kwiaty żeńskie, zwisające na szypułkach, zimują w pączkach, z których wyrastają wiosną na bocznych krótkopędach, wraz z rozwijającymi się liśćmi. Brzoza kwitnie na przełomie kwietnia i maja. Po zapyleniu kwiatów i zapłodnieniu, od lipca do początku września zawiązują się drobne, spłaszczone owoce (orzeszki), opatrzone dwoma błonkowatymi skrzydełkami, osadzone w katach 3-klapowych łusek, zebrane w wydłużonych, walcowatych owocostanach o długości 2-3cm, rozsypujących się po dojrzeniu (od przełomu sierpnia i września, niekiedy aż do wiosny). Orzeszki brzozowe są w zimie przysmakiem wielu ptaków, m.in. czeczotek. Brzoza jest w stanie wytworzyć ogromną ilość nasion (nawet 50 milionów/ha), jednak ich zdolność kiełkowania jest niewielka (zaledwie około 15%) i trwa tylko do kolejnej wiosny. Mimo to, ze względu na małe wymagania pokarmowe i wilgotnościowe, jest w stanie szybko się rozprzestrzeniać.

System korzeniowy brzóz jest płytki, może silnie wyjaławiać glebę, w wyniku czego uniemożliwia wzrost wielu innych roślin w bezpośrednim sąsiedztwie. Starsze egzemplarze źle znoszą przesadzanie i rzadko się przyjmują, dlatego przesadzać należy jedynie drzewa młode, z pojemników, z dużą bryłą korzeniową. Dodatkowo, brzozy źle znoszą przycinanie. Rany po cięciu gałęzi, powstałe w końcu zimy lub na przedwiośniu wydzielają silnie sok, co powoduje osłabienie drzewa. Aby temu zapobiec, przycinanie (tylko, jeśli jest konieczne) należy wykonywać latem, po całkowitym rozwinięciu się liści, najlepiej na przełomie czerwca i lipca.

Drewno brzozy pożytecznej nie należy do najtrwalszych, ale jest dość twarde, odporne na choroby grzybowe i szeroko stosowane, ze względu na łatwość obróbki w meblarstwie, przemyśle papierniczym i drzewnym, głównie do produkcji sklejek, okładzin, mebli i posadzek, dawniej wykożystywane bylo równiez do konstrukcji mostów. Dodatkowo jest jednym z lepszych gatunków drewna, wykorzystywanych jako opał do pieców i kominków, ponieważ doskonale pali się, nawet jeśli jest świeże i mokre.

Brzoza pożyteczna 'Long Trunk' najlepiej rośnie na słonecznych stanowiskach. Jest gatunkiem ruderalnym, co oznacza, że urośnie nawet na słabych, piaszczystych glebach. Jest odporna na suszę, ale ze względu na płytki system korzeniowy, może zasychać i zamierać przy gwałtownym spadku wód gruntowych (np. po melioracji okolicznych terenów lub w wyniku dużej suszy). Brzoza pożyteczna jest gatunkiem mrozoodpornym. Strefa mrozoodporności 5b. Ostatnie badania wykazały, że jest to gatunek wrażliwy na zasolenie podłoża oraz przemysłowe zanieczyszczenia powietrza (głównie związki siarki, azotu i fluoru), dlatego nie nadają się do nasadzeń w dużych miastach i w bezpośrednim sąsiedztwie ulic i arterii komunikacyjnych.

Brzoza pożyteczna 'Long Trunk' to doskonała roślina ozdobna, polecana do małych ogrodów, parków i zieleni osiedlowej. W miastach doskonała do większych zespołów zieleni np. parków czy zieleńców, jako soliter lub w grupach roślinnych. Nieodpowiednia do sadzenia przy ulicach i na terenach o wysokim poziomie zanieczyszczeń. Doskonale wygląda sadzona nad zbiornikami wodnymi, nad którymi malowniczo zwiesza swoje pędy. Może być również sadzona w dużych pojemnikach na balkonach i tarasach (pod warunkiem ich prawidlowego zabezpieczenia przed mrozem).

Brzoza pożyteczna 'Long Trunk' może być rozmnażana wegetatywnie, przez okulizację na przełomie maja i czerwca lub szczepienie w koronie dwuletnich pędów, przeprowadzane zimą lub wczesną wiosną na podkładkach w szklarni lub szczepienie w gruncie (w maju), na starszych podkładkach z brzozy brodawkowatej.

Autor: Agnieszka Mike-Jeziorska